Śląskie Studia Historyczno-Teologiczne nr 58,1 (2025)

Ostatni Synod Biskupów w Rzymie, który był zwieńczeniem ogłoszonego przez papieża Franciszka w Kościele katolickim procesu synodalnego, rozbudził na nowo potrzebę odpowiedzi na pytania o to, jak we wspólnocie wiary rozumieć jedność w wielości, a jeszcze bardziej: jak ją w praktyce realizować. Prawie wszystkie artykuły zawarte w numerze „Śląskich Studiów Historyczno-Teologicznych” 58,1 (2025) pod redakcją ks. Damiana Bednarskiego powstały tuż po zakończeniu obrad Synodu w Rzymie w październiku 2024 r. Niektóre są wprost jego echem, inne należy rozumieć jako refleksję prowadzoną w klimacie jego obrad. Układają się w pewną mozaikę myśli, która zachęca do dostrzeżenia wielowymiarowości centralnego problemu jedności Kościoła.

Dirk Ansorge przywołuje konkretne szczegółowe problemy, składające się na główne pytanie o relację między jednością a wielością w Kościele. Wśród nich znajdują się kwestie dotyczące prawdy doktrynalnej, które domagają się konsensusu w wyznaniu wiary i postawach moralnych. Autor przypomina o złożonym charakterze kontekstualizacji wyznania wiary i życia chrześcijańskiego. Margit Eckholt pokazuje, że w doświadczeniu religijnym i intelektualnym Europy tkwi zmaganie o tożsamość tworzącą się w nieustającej wymianie międzykulturowej. Wskazuje, że wielość nie jest zagrożeniem dla tożsamości i jedności, ale jest jej charakterystycznym wyznacznikiem. Rozwija myśl, jak ten niełatwy model europejskiej tożsamości może i powinien być wspierany ze źródła Ewangelii, a więc przez chrześcijan. W takim świetle synodalność jawi się jako szansa budowania jedności dzięki spotkaniu różnych, różniących się między sobą osób, wnoszących różne doświadczenia wiary w Kościół. Myriam Wijlens przynosi wprost z auli synodalnej refleksję nad eklezjologicznym i prawnokanonicznym znaczeniem procesu synodalnego. Koncentruje się na 6 rozpoczynającej się fazie implementacji Synodu – budowania jedności w oparciu o podkreślany na Synodzie status wspólnej odpowiedzialności ochrzczonych za Kościół. Synod ujawnił wyzwania dla jedności Kościoła z chwilą otwarcia się na głos zróżnicowanego ludu Bożego. Autorka wskazuje na istniejące obecnie możliwości w prawnej organizacji Kościoła dla implementacji zasady synodalności. Zastanawia się nad nowymi drogami dla szerokiej partycypacji w odpowiedzialności za Kościół, jakie Synod otwiera. Kolejne dwa teksty przynoszą interesujące, szczegółowe prezentacje podejść do relacji między jednością a wielością w praktyce. Pierwszy z nich stanowi kontynuację refleksji nad procesem synodalnym: Josef Mikulášek przedstawia analizę relacji jedności do różnorodności w procesie synodalnym w Kościele katolickim w Czechach. W drugim Jerzy Sojka proponuje analizę podejścia Wspólnoty Kościołów Protestanckich w Europie do procesu integracji europejskiej. Artykuł zamykający numer, autorstwa Julii Dziwoki oraz Beaty Urbanowicz, dotyczy historii Kościoła na Śląsku. Autorki prezentują zasoby Archiwum Ziemskiego Krajowego w Opawie, jednej z najstarszych tego typu instytucji w Republice Czeskiej, a zarazem niezwykle istotnej dla badaczy dziejów diaspory polskiej na Śląsku Opawsko-Morawskim i Kościoła katolickiego na tym terenie. Do numeru „Śląskich Studiów Historyczno-Teologicznych” dołączone zostały materiały, recenzje i sprawozdania.